Leerrechten of rechten om te leren?

Door Peter den Hartog

Het ontwikkelen van de kenniseconomie was een van de doelstellingen van het kabinet-Balkenende. Maar men komt bedrogen uit. De kenniseconomie wordt met de plannen van staatssecretaris Rutte grofweg de nek omgedraaid. Hoe wil Rutte dit gaan doen?

Rutte heeft de zogenaamde leerrechten geïntroduceerd. Leerrechten zijn persoonlijke rechten op het genieten van onderwijs bekostigd door de overheid. Deze leerrechten worden vertaald in studietegoed. Dit studietegoed wordt vertaald in rugzakjes met geld. Je krijgt er in totaal twee: een om je bacheloropleiding te voltooien en een voor je master.

De grootte van het rugzakje hangt af van de studieduur. De regel voor de grootte is de duur van de opleiding en anderhalf jaar extra. Zodra de studierechten op zijn mag een universiteit of hogeschool het collegegeld verhogen en zelf bepalen hoe hoog dit is. Er wordt nu al gesproken van een bedrag van 4500 euro. Dit moet tot gevolg hebben dat studenten sneller afstuderen en kritischer zijn over hun keuze voor een opleiding.

Als je dit zo leest, zul je denken: “Ach, misschien helemaal zo gek nog niet, zo´n systeem. Doen die studenten tenminste eens wat”. Voor een deel hebben deze mensen gelijk. Maar indien het gaat om studenten die zichzelf willen verrijken door twee studies te doen (echt waar: ze bestaan!) of om studenten die als ze wat ouder zijn en een studie willen oppakken om zich verder te ontwikkelen voor een betere plek op de arbeidsmarkt, dan wordt dit hen simpelweg onmogelijk gemaakt. Wie kan er nu collegegeld van 4500 euro betalen? Ja, de mensen met geld. De mensen met weinig geld zullen eerder een HBO-opleiding gaan volgen dan op de universiteit, omdat ze bang zijn hun studietegoed te verspillen en toch een papiertje willen.

De VN-verklaring van de Rechten van de Mens erkent dat ieder het recht heeft op onderwijs. Hoger onderwijs zal openstaan voor een ieder, die daartoe de begaafdheid bezit. Daarnaast moet het onderwijs gericht zijn op de volle ontwikkeling van de mens. Met dit plan gaat Rutte op twee manieren in tegen de verklaring van de rechten van de mens. Ten eerste maakt hij onderwijs alleen toegankelijk voor kapitaalkrachtigen; mensen met weinig geld zullen zich diep in de schulden moeten steken. Ten tweede dwingt hij de studenten om zo nel mogelijk het studieprogramma af te maken om zich vervolgens direct aan te bieden op de arbeidsmarkt. Dit onderwijs is niet gericht op de volle ontwikkeling van de mens, maar op die van het bedrijfsleven!

Rutte bereikt met zijn beleid dat het “gewone” volk van de universiteiten wordt verjaagd. En dat de universiteiten weer vrijhavens zijn voor de gegoede mensen, die vanaf nu gevrijwaard zijn van het plebs. Hierdoor wordt er een nieuwe elite geschapen, die fijn directeurtje van de Shell, Philips of Unilever kan gaan spelen. Dit soort volk kan het zich wel permitteren om aan “cv building” te doen en hun studiepakket breder samen te stellen. Dit zal hen onderscheiden van de “gewone” student. Al met al is dit hele systeem erop gericht om het normale volk van de universiteiten te weren.